PRAVARTAK'S Poems

ऊन - पाऊस

2011-11-25T09:01:00.001+05:30

तीच्या विस्कटलेल्याकेसातून हात फिरवावा

अन् आभाळाने चमचमती सादघालावी

लख्ख प्रकाशात तिचा चेहराचमकावा

मातीचा मृदूगंधश्वासा-श्वासात ठसावा

थेंब थेंब पावसाने मनं चिंबभिजावी

भिजलेल्या स्पर्षाचा जागररोमरोम उठावा

उन्हाच्या शालीत उबदारस्पर्ष बंधित व्हावा

मौनात तीच्या माझी कविताअसावी

अस्फूट शब्दातला अर्थचराचरात वसावा...

कोहम्

2011-09-02T23:11:00.000+05:30

चैत्रातला जागर मी

वैशाखातला विखार मी

बोलणारा वसंत मी

जगणारा श्रावण मी

ऋतूंचे चक्र मी

सागरातला थेंब मी

तार्याभोवतालचे आभाळ मी

पृथ्वीचा गर्भ मी

कल्लोळातला सूर मी

नजरेतला क्षितीज मी

मधातला गंध मी

शब्दातला अर्थ मी

तूझ्यातला तू मी

माझ्यातला तू मी

संभोगातला स्पर्ष मी

समाधीतला मृत्यू मी

गर्भातली भूक मी

डोळ्यातला थेंब मी

हसण्यातला आनंद मी

चराचरात मीच मी

मन

2011-07-13T09:37:00.000+05:30

खळखलणार्या झर्यासारखं
मन माझं खळखळलं
आठवणींचा धबधबा होवून
मन चिंब-चिंब भिजलं...

शहारलेल्या जमीनीच्या कुशित
मन माझं शहारलं
शब्दांच्या डोलार्यात डुलून
मन हिरवं गच्च झालं

सैरावैरा धावणार्या वार्यापरी
मन सैरभैर झालं
सोबत तूझी मिळता क्षणी
मन मनात मिळालं

आव्हान

2011-03-11T14:32:00.000+05:30

पेटलेला गर्भ माझा
ज्वाळा मुखात आहे
सुर्याला जिंकण्याची आस
मनी धगधगते आहे..

उसळते रग रक्तातली
खळबळ हृदयात आहे
आभाळ कवेत घेण्यास
हात सरसावले आहे...

क्षितीजावरी नजर माझी
विश्वापल्याड दृष्टी आहे
वादळे रोखली किती
आव्हान तूम्हास आहे...

माझी मराठी

2011-02-27T12:37:00.000+05:30

माझीया मराठीत
वसे सूर्याचा अंश
अंधारल्या जगाला
दावीला प्रकाश..

अमृतली मराठी
ज्ञानोबा माउलींनी
लखलखली मराठी
कविवर्य कुसूमाग्रजांनी

तुकोबांनी दिला
जगण्याचा सार
फंदींचे फटके
तलवारीला धार

जग जिंकलीपरी
गर्व ना मनाशी
माझी ही मराठी
जनांच्या ह्रदयाशी...

-प्रवर्तक पाठक.

मराठी दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा...

आण तूला

2010-10-10T14:31:00.004+05:30

स्वप्ने घेवूनी दूर देशी

तू सहज गेली कशी

भान न उरले मजपाशी

बेभान सैरावैरा धावलो असा

शोध अविरत राहीला कसा

अभास जणू श्वास जसा

तू न भेटली सखी मला

कातर आवाजास कर्ण तरसला

स्पर्षावीन आत्मा हा विखूरला

काळजात वणवा तो पेटीला

गली पूर असा लोटीला

ह्रदयात पत्थर देखील पघळला

आता आस तूझ्या येण्याची

सोबत तूझी तू नसण्याची

आण तूला माझ्या प्रीतीची...

आता पून्हा दंगल होणार

2010-09-20T00:44:00.001+05:30

आता पून्हा दंगल होणार

हा पेटणार तो कापणार

धर्म धर्माला ठेचणार

जात जातीला मारणार

आता पुन्हा दंगल होणार

जमाव समोरा समोर ठाकणार

रंग रंगाला नाकारणार

तत्व तत्वांना बोचकणार

आता पुन्हा दंगल होणार

हा लढणार तो जिंकणार

स्त्री-पुरूष बलात्कार करणार

हक्क हक्कांना डावलणार

आता पुन्हा दंगल होणार

Yuan चढणार Dollar पडणार

अन्न-तेल समतोल ढळणार

तंत्र मंत्र महागणार

आता पुन्हा दंगल होणार

व्यक्ती व्यक्त न होणार

विखरणार मनाची लक्तरं

उरणार फक्त जनावर

अपूरे

2010-09-18T23:50:00.001+05:30

आठवतो तीचा हात

तो मखमली स्पर्ष

तीचा कातर आवाज

वाटे ब्रम्ह नाद

तीने घातलेली साद

जन्मोजन्माची वाटली गाठ

तीचा प्रत्येत शब्द

धर्मग्रंथाला न तितूका अर्थ

कर्ण मधूर संगित

ह्रदयास भिडले ह्रदय

मिठीत घेताच तीला

अबोलही वाटले गवन

दंद्वं झाले तिथेच

वासना की अर्थपूर्ण प्रेम

सैल झाले नाते

निरूत्तर राहीले मन...

व्यर्थ्य़

2010-09-18T23:43:00.001+05:30

मुलांची शाळा

नवर्याचा व्यवसाय

मोलकरणीचा पसारा

सासूची लगबग

सगळं व्यवस्थीत

सुखी ग्रूहीण जणू

तरी तो आठवतो

वाटे मधूनीच तीला

तेव्हा त्याला साथ

दिली असती तर...

एकदा तरी भेटावं

म्हणूनी घेते शोध...

तो दुनीयेत बदनाम

पैशाने कफल्लक

तर मनाचा श्रीमंत..

कोणासाठी थोर कवी

तर कोणासाठी सल्लागार

व्यवहारात शून्य वाव..

रोजच्या जेवणाची बोंब

आसर्याला शिव्यांची लाखोली..

चड्डी रफू केलेली

तरीही सुखी जगती

क्वचित आठवण तीची

छोट्या जगात होते

भेट जुळवलेल्या योगाची

ती – कसा आहेस

तो – मी मस्त..

एवढाच संवाद जमतो

पाठ घेता फिरवूनी

वाट होते वेगळी...

तो जातो गुत्त्यावरी

ती जाते समूद्रकिनारी

आता ती शांत

समूद्राचा खारा वारा

अंगावर लपेटून घेत

रूमालाने टीपते घाम

मुठीत चिठ्ठी असते

त्याला न दिलेली...

तो तंद्रीत तिच्या

आवंढा गिळतो उगाच

गेले सांगायाचे राहून

जगणे व्यर्थ्य़ तूझ्यावीन...

निरंतरी

2010-06-06T17:27:00.001+05:30

आवेग श्वासाचा
मनी स्तब्ध व्हावा
तनू वरी शहारा
क्षणभर सरसरावा

दुभंगल्या स्वप्नांचा
मनी कल्लोळ व्हावा
गगनी एक तारा
पळभरात तुटावा

ममतेच्या पाझराला
असा महापूर यावा
प्रीयजनांचा सहवास
निरंतरी मिळावा..

अलिंगन

2010-06-06T17:24:00.000+05:30

डोंगराआडून दिवसाची चाहूल देणार्या
उगवत्या सुर्याला अलिंगन

धुक्यातून वाट काढणार्या
कोवळ्या सुर्याला अलिंगन

रिमझीमत्या पावसात डोकावणार्या
इंद्र-धर्नुधारी सुर्यास अलिंगन

माध्यान्ही अविचल तळपणार्या
धगधगत्या सुर्याला अलिंगन

सागरात क्षितीज स्पर्षणार्या
मावळत्या सुर्याला अलिंगन

अलिंगन....
तुझ्या तेजोवलयात प्रकटण्यासाठी
अन् अखेरीस समर्पण
तूझ्या कणाकणात सामवण्यासाठी...

अर्घ्य

2010-06-06T17:23:00.000+05:30

दिवसामागूनी दिवस जाती
आठवणींच्या कळ्या कोमेजती
जगण्यासाठी जन्म आपूला मती
कर्म भावना का असे सोबती?

जन्मास आलो मी एकांती
म्रूत्यू भय मज सोबती
नाजूक क्षणास मन मोहरती
निंद्य मज जीवन जर ना स्वप्नपूर्ती

वाटे, का जन्मलो या जगती
वाटहीन ध्येय्य मज का दिसती?
तारांगणे स्थिर, अस्थीर नाही गती
नियती मात्र जीवाशी खेळती

शरीर मानवी बने पंचमहाभूती
काळ खेळी मन हे एक हाती
कोण मना रे असशी तू सोबती
मुक्ती दे मजला हे अर्घ्य हाती...

एक कविता

2010-06-06T17:22:00.000+05:30

कालच्या एका कवितेत
हिरवंगार रान होतं
निळशार आभाळ होतं
झुळझूळणारं पाणी होतं

कालच्या एका कवितेत
मुग्ध संगित होतं
शब्दांनी शहारणं होतं
मन गुणगुणत होतं

कालच्या एका कवितेत
मनस्वी माणसं होती
नात्यांची गिंफण होती
प्रेमाची झुळूक होती

आज मात्र फक्त कविता
आठवणींच्या गर्तेत एकलेपणा
एक आशेचा किरण
अन् एक नवी कविता...

श्वास आणि आठवण

2010-06-06T17:20:00.000+05:30

श्वास आणि आठवण
श्वास आणि जाणीव
श्वास आणि स्पर्ष
श्वास आणि तू
मी आणि श्वास
तू अन् मी
अन् फक्त श्वास...

सोम्यागोम्या

2007-06-14T22:51:00.000+05:30

सोम्यागोम्याच्या गल्लीतल्या कट्ट्यावर
रोजच तात्विकतेच्या चर्चा चालतात
कसली आलीये तात्विकता ?
इथे तर टॉम, डीक आणि हॅरी माज करतात...

लोकं माजोर्डे म्हणून सोम्यागोम्या
दोन पेगात टल्ली होतात
वेटरला टीप द्यायची की नाही
यावर नेहेमीच वाद घालतात...

सोम्यागोम्या रोजच मोठ्याने वाद घालतात
कोणी भांडायला आलं की शेपूट घालून पळतात
सापडतात मग गल्लीतल्या एखाद्या कोपर्यात
दबक्या आवाजात सार्या सिस्टीमचा निषेध करतात...

चार लोकां विषयी मत्सर वाटतो
म्हणून ते गर्दीतही एकटे दुकटेच असतात
चेहेर्यावरले मुखवटे हटू नये म्हणून
ह. भ. प. पेक्षाही भारी बंधूत्वाच्या गप्पा हाणतात

सोम्यागोम्या सतत चोकटी मोडायचा विचार करतात
स्वार्थानुसार क्षणोक्षणी नैतीकतेच्या व्याख्या बदलतात
कोणास ठावूक, का? सोम्यागोम्या फक्त
चौकटीच्याही आतल्या एका वर्तूळातच जगतात

सोम्यागोम्या खूप हळवे असतात
माणसं गेल्यावरच त्यांना त्यांच्या किमती कळतात
स्वतःची किंमत मात्र भलतीच चढवून सांगतात
अन् उधारीच्या तत्वज्ञानावर शेवट पर्यंत जगतात...

सोम्यागोम्या हजारो जन्म घेवूनही अजरामर असतात...

प्रवास

2007-05-28T14:51:00.000+05:30

बंद डोळे स्तब्ध श्वास
धडधडणार्या छातीचा नाजूक प्रवास!
सरळ रस्ता वळणं फार
नाती थोडी माणसं चिक्कार!
नाही भूक नाही तहान
प्रवासाची गती किती महान!
हा की तो, तो की ती
कोणाचा कोणाशी कसलाच संबंध नाही!
बडबड-गोंधळ धावपळ फार
प्रत्येकाचा मात्र अबोल प्रवास!
भूत-भविष्याचा साखळदंड कमकूवत फार
धडधडत्या छातीचा संपला की प्रवास!

समाधी

2007-04-13T00:13:00.000+05:30

श्वासही नकोसे वाटतात
कसलेच आभास जाणवत नाहीत
दुरवर कुठे लख्ख प्रकाशही नाही
अन् स्वतःला चाचपडायला काळोख देखील नाही...
कुणाचा आधार घ्यायला हात समोर येत नाहीत
अन् हात आले तर पांगळेपण जाणवत नाही...
मी फक्त चालतो वाटेविना वाळवंटात...
देव - देव करत दगडालाच साकडे घालतो,
विचारतो त्याला - मी कशासाठी जगतो?
तेव्हा एक तांबडा तारा मंद हसतो
मी चिडतो, रुसतो, धुसफुसतो.
ग्लानी येत, वेळ जातो कळत नाही.
एक हलकीच थाप पाठीवर येते
मागे वळून बघतो वार्याची झुळूक असते ...
मी सुखावतो, तांबडा तारा मिष्कील हसतो
डोळ्यातला एक थेंब हातात घेवून
मी धावत सुटतो क्षितीजा पर्यंत...
स्वप्न बघतो - तो थेंब सागराला व्यापतो
तांबडा तरा खदखदून हसतो
मी डोळे फाडून-फाडून बघतो
क्षितीज नसतच का कुठे?
मी हबकतो, क्षणभर थांबतो, मागे वळून बघतो
माझ्याच पाऊलखुणांची दुरवर वाट झालेली दिसते
अन् एक लोंढा त्या वाटेनं सावकाश येतांना दिसतो
तांबडा तारा माथ्यावर स्तब्ध होतो
मी माझ्याच सावलीला पारखा होतो
मी धावत सुटतो वाट नसलेल्या वाळवंटात
लोंढा मला घेरतो, मी निष्प्राण होतो
माझ्या पाउल खुणांचा मात्र महामार्ग होतो
यथावकाश मी ही वाळवंटातलाच एक कण होतो
येणारा जाणारा प्रत्येक लोंढा
माझ्या मातीतल्या कणाला समाधी म्हणतो

तांबडा तारा आता निर्विकार हसतो...

कोकीळा

2007-04-06T12:40:00.000+05:30

पानं झडलेल्या फांद्यांवर बसून
तळपत्या सुर्याला झिडकारते...
खरं सांग, कोकीळे तू का गाते?

आंब्याच्या मोहराला तू साद घालते
त्याची अविट गोडी मात्र नाकारते
खरं सांग, कोकीळे तू का गाते?

पोटच्या पिलांना दुसर्याच्या घरट्यात वाढवते
स्वतःच्या खोपट्याविना तू जगते
खरं सांग, कोकीळे तू का गाते?

माझीया मनी

2007-03-30T15:42:00.000+05:30

तूझ्या आठवणीत
सहज उमलती शब्दकळ्या
माझीया मनी गुणगुणल्या
रंगवेड्या पाकोळ्या

तूझ्या आठवणीत
नील आभाळही बरसला
माझीया मनी थयथयला
मोरपंखी पिसारा

तूझ्या आठवणीत
चैत्रही शहारला
माझीया मनी सजला
तूझ्या स्पर्षातला गारवा
-- तूझा प्रवर्तक

नीशाचर

2007-03-25T17:08:00.000+05:30

अनूभवू दे ही रात्र थोडी
आभाळमाय ही कोवढी
चंद्राची घनघोर सावली
चांदण्यांच्या मैफीलीत रंगली
धुंद चढली ही सुगंधी माती

अनूभवू दे ही रात्र थोडी
मिट्ट काळोखी गर्द झाडी
सुसाट वारा सनसनाटी
मनालाही मग स्फुर्ती चढली
मंद नयनी निद्रा हरपली

अनूभवू दे ही रात्र थोडी
आज नाचू दे मज स्वच्छंदी
का, उगाच मी हा हर्ष मानसी?
वेड्या वेळ आहे, काळ नाही
फिरव तू कुंचला शब्दांवरी

अनूभवून घे ही रात्र सारी
येईल दिवस रोजच्या प्रहारी
नसतील येथे फक्त तुझेच ठोके
असेल तीच वर्दळ भारी
अनूभवू दे ही रात्र थोडी...

क्षण

2007-03-25T16:55:00.000+05:30

अधूरे क्षण, विसरणारी लोकं
जुळणारी - तुटणारी मनं
हसरे - रडवे ओठ
ओले - सुके बोलके डोळे
तरीही अविरत श्वास
आठवणीच शेवटी
अन् रिक्त क्षण...

पून्हा आठवणीच
पंखीया वसले, हळूच सरले
आभाळी भर्रकन भिडले
मन माझीया चिंब झाले
थर-थरवे ओठ घट्ट दबले
नयनी दोन दव डागले
अन् गपकन मिट्ट मिटले
श्वास गच्च रोखले
क्षणात क्षण जिवंत झाले

श्वास वेगानं फुत्कारले
डोळे पापणीतून चकाकले
ओठ मुक्त हसले
मनच ते कसले?
क्षणात मातीस भिडले
क्षणास क्षण क्षणिक उरले...

झुला

2007-03-25T16:46:00.000+05:30

कोणीतरी कधीतरी
मला जवळ करतं
करू दे...
मला सहज टाळतं
टाळू दे...

कोणीतरी कधीतरी
माझ्यावर मनस्वी हसतं
हसू दे...
माझ्यासाठी मुसमुसून रडतं
रडू दे...

कोणीतरी कधीतरी
माझ्यावर खुप रुसतं
रूसू दे...
माझे भरपूर लाड करतं
लाडवू दे...

कोणीतरी कधीतरी बरच काही करत असतं
कधीतरी कोणीतरी मी ही असतो
भावभावनांच्या हिंदोळ्यावर झुलत असतो
हेच का आपण जगणं जगत असतो?
जगू दे...............

निद्रा

2007-03-18T00:33:00.000+05:30

निद्रा

माझी अस्वस्थता

पोटातून बाहेर पडते.

नाकाला झोंबते,

डोक्याला झिंझीण्या येतात.

पापण्या घट्ट मिटतात

अंधारात काहीतरी चाचपडतात

ओठ विलग होत सुकतात

जिभेखाली लाळेचे बुडबुडे फूटतात

अन् एक मोठा ऊसासा...

मी आठवतो काहीतरी आठवण्याचा

अडकत जातो दोन भूवयांमध्ये

डोकं दुखतं, डोळ्यांमध्ये ग्लानी येते

पुन्हा एक उसासा...

डोळे ताणून बघतो प्रकाशाकडे

उगाच गाल ओढले जातात

दात ओठांवर टेकतात

हा कसला अकारण आनंद?

आता उसासा नाही, हुंदका असतो.

हलकेच पाय पसरतात

मन रमत जातं भूत-भविष्यात

वर्तमान दिसतच नाही कुठे...

आपण जगतो ते वास्तव

की जे त्या क्षणाला

जगत नही ते वास्तव?

मनात सतत द्वंद्व विचारांचं

त्यातून एक मार्ग पक्का,

मग योग्य – अयोग्यतेच्या

टिका टिपण्णी का?

अन् शेवटी शांत झोप.

सोमवार, 26 फेब्रुवारी 2007

नाशिक.

एक माणूस

2007-03-18T00:26:00.000+05:30

एक माणूस –

रणरणतं उन, तापलेली जमीन

तो नागव्या पायांनी नाचतो...

धो-धो पाऊस, गुढगाभर चिखल

तो मदमस्त लोळत असतो...

बोचरी थंडी, सोसाट्याचा वारा

त्याचा सदरा फडफडत असतो...

तो फक्त मिष्कील हसतो

तो मोठ मोठ्यानं रडतो...

तो खूप बोलत सोटतो

तो सहजच निशब्द होतो...

तो स्व भावनांशी खेळतो

तो नकळत भावनाविवष होतो...

त्याच्या झोपडीला छत नसतं,

त्याच्या घराला दार नसतं.

त्याच्या बायकोला ब्लाऊज नसतं,

त्याला झोपायला पांघरूण नसतं.

त्याच्या चूलीत सरपण नसतं,

तरीही त्याचा संसार असतो.

तो भीक मागत नाही,

द्याल ते घेत नाही.

कोणी हसल्यावर रूसत नाही,

कोणी रूसल्यावर हसत नाही.

तो काहीच करत नाही, का?

उत्तर कधीच सापडत नाही.

एका रात्रीत नाहीसा होतो

मोडक्या संसाराच्या खुणा ठेवून

उकीरड्या वरचा कूत्रा सुंगतो

शेपूट हलवत पिसाळल्यागत भूंकतो

डोळे नकळत शोधतात त्याला

तूम्ही बघीतलं का त्याला?

मंगळवार, 20 फेब्रुवारी 2007

कणा मोडलाय

2006-11-13T20:45:00.000+05:30

सर, मला माफ करा
येणार होतो तुमच्याकडे
“ओळखलत का मला?" विचारायला!
पण माझीच ओळख हरवलीये
तुम्हाला ओळख कुठून देणार?
सर मला माफ करा...

सर आता आम्ही पावसात
चुकूनही जात नाही
म्हणे कसले कसले आजार होतात.
सर, आम्ही ब्रॅंड शिवाय
आजकाल बोलत नाहीत
मग, गॅरेंटेड कपडे
कर्दमणार काय हो?
सर, मला माफ करा...

क्षणभर बसू? तुम्ही तर
गंमतच करता राव
सर, आजकाल आपण
बसूनच असतो... भावनाशून्य...
अन् हो, सर, आमच्या बाप जन्मात
कोणी वर बघून बोललं नाही...
सर, मला माफ करा...

आजकाल पाहूणे तरी कुठे येतात हो?
आमच्या गंगीचं म्हणत असाल तर...
सर, आजकाल माहेराला
ओलावाच नाही राहीलाय...
ती बिचारी गावच्या उकीरड्यातून
स्वतःचं अस्तित्व टिकवण्यासाठी
वाट काढतेय... जाउद्या...
सर, मला माफ करा

बायकोचं विचारत असाल तर
तेव्हाच नसती वाचली
तर परवडलं असतं...
सर आता सगळं काही
पूर्वी पेक्षा अधिक आहे
पण पापण्यांमधला प्रसादही
अजून तसाच आहे...
सर, मला माफ करा...

सर तुमचाही हात, आजकाल
खिशाकडे सढळपणे जात नाही
आम्ही कोणाचीही मदत नाकारत नाही...
सर, आता एकटेपणाची सवय झालीये
आम्हाला माणसांचा सहवास सहन होत नाही

एक मिनीट सर
सर, मला माफ करा... पण,
पाटीवर चुकूनही हात ठेवू नका
संसार उभा करता - करता
कणाच मोडलाय...
काही गनीमी कावे असतील
तर मात्र नक्की सांगा...
सर, मला माफ करा...

- प्रवर्तक पाठक

अर्थ

2006-11-13T20:40:00.000+05:30

हे ही एक जगणं
म्हणाल तर अर्थ,
म्हणाल तर व्यर्थ..!

अंधारातून प्रकाशाकडे जाणं
सुर्य समजून दिव्याभवती घुटमळणं
पंखातलं बळ निवल्यावर
क्षणात धाडकन कोसळणं!
हे ही असतं एक जगणं...

सेंकंद काट्या प्रमाणे धावत सुटणं
मिनीट काट्या प्रमाणं सावकाश चालणं
तास काट्यावानी निवांत रहाणं
गजरासाठी काट्यांची वाट बघत स्तब्ध होणं!
हे ही असतं एक जगणं

इवलसं अंकूर मायबाप झाडावरून उखडणं
त्याचं वार्यासवे भिरभिरत जाणं
जाता जाता वार्याच्या गतीशी स्पर्धा करणं
हळूच अलगद कुठेतरी खडकात जावून रूजणं!
हे ही असतं एक जगणं...
म्हणाल तर अर्थ म्हणाल तर व्यर्थ...

मला तूला भेटायचय

2006-11-13T20:36:00.000+05:30

आठवणींच्या गलक्यात
शब्दांचा कल्लोळ
डोळ्यात अश्रू आले तरी
हसावं की रडावं हा अंतरीक घोळ

येणार्या प्रत्येक क्षणात
होणारा तूझा भास अभास
हृदयात बोचतोय
प्रत्येक श्वास न् श्वास
मर्मबंधातल्या गाठी सोडवतांना
लढतो मी स्वतःशीच
आता लढून खूप थकलोय
आणि उरलोय केवळ
तूझी कूस मिळण्यासाठीच...
अंतःकरणा पासून विचारतोय
आपण भेटूयात पून्हा एकवेळ?
निदान संपेल तरी हा आठवणींचा खेळ!

थोडक्यात --
मला तूला भेटायचय!!!

- प्रवर्तक पाठक

कुढणं

2006-09-27T13:03:00.000+05:30

पडद्या मागे जावून त्याने
गालावरचा खारट ओघळ पुसला
हसत हसत पुढे आला
म्हणाला – काय, कसा आहेस?
त्याच्या डोळ्यावर खळी होती
त्याचे निस्तेज डोळे पाणवटलेले
मी त्याच्याकडे पाहून दिलखूलास हसलो
त्याचे डोळे चकाकले अन् हसले
पण खारट ओघळ पुन्हा एकदा ओघळले
कसा बसा कंठ आवरत तो बोलला –
कसा आहेस? का हसतोयस?
मी शांतपणे सांगितलं – तू गांडूयेस्
तो एखाद्या कर्मठ माणसा सारखा
अश्लील अश्लील करत सटकला...
माणूस नेहेमी मनमोकळा का रहात नाही?
-- प्रवर्तक पाठक

माझी कातरवेळ

2006-09-27T12:58:00.000+05:30

माझी कातरवेळ नेहेमीच उदासवाणी असते
कारण तीची सावली दूर दूर पर्यंत नसते
क्षणभर वाटतं ती असावी
क्षणभर वाटतं ती नसावी
पण ती, कधीच नसते...

दिवेलागणीच्या वेळेस वातावरणात प्रसन्नता असते
मनातली विलक्षण सुन्नता हेलकावत असते
क्षणभर वाटतं ती येईल
क्षणभर वाटतं ती येणार नाही
पण नजर मात्र उंबरठ्यावरच खिळते...

गाढ झोप लागल्यावर ती स्वप्नपरी असते
अगदीच कुरूप नसली तरी सुंदर दिसते
क्षणभर वाटतं हेच स्वप्न
क्षणभर वाटतं हेच वास्तव
पण माझी प्राणप्रीय साखरझोप मात्र मोडते...

रोज टरवतो आज पासून नविन सुरवात
त्याच क्षणाला तिची छबी नजरे लमोर असते
क्षणभर वाटतं हा माझा कमकुवत पणा
क्षणभर वाटतं हीच जगण्यातली मजा
पण...

एक दिवस दारावरची बेल वाजते
तिच्या जागी दुसरीच असते
क्षणभर वाटतं आता चिरकाल प्रसन्नता
क्षणभर वाटतं ही परी नाही जणू अप्सराच
पण ती ही जागेपणी स्वप्न दाखवून निघून जाते

तुम्हाला खरं सांगतो ...
माझी कातरवेळ नेहेमीच उदासवाणी असते...
-- प्रवर्तक पाठक

आठवणी कधी...

2006-09-27T12:55:00.000+05:30

आठवणी कधी...
चिंब होवून हसतात
कधी चिंब होवून रडतात...

आठवणी कधी...
अल्हाददायक असतात
कधी बोचर्या,
तर कधी नुसत्याच आठवणी असतात...

आठवणी कधी...
प्रेमाच्या असतात
मैत्रीच्या, कधी द्वेशाच्या
तर कधी फक्त नात्यांच्या असतात...

आठवणी कधी...
अफाट आभाळाच्या असतात
आकाशातल्या निवडक रंगछटांच्या
तर कधी न संपणार्या आकाशा येवढ्या असतात...

आठवणी कधी...
सळसळणार्या झर्याच्या असतात
उथळ वहाणार्या नदीच्या
कधी संथ सरोवराच्या निळशार रंगाच्या
तर कधी महासागराच्या खोली एवढ्या असतात...

आठवणी कधी...
वार्यासारख्या बेभान होतात
कधी पर्वतासारख्या निश्चल
तर कधी सुकलेल्या पानासारख्या नुसत्याच झुरतात...

आठवणी फक्त आठवणीच असतात...
सुख दुखाच्या हिंदळ्यावर नेहेमीच झुलवतात
अवती भवती फक्त आभास निर्माण करतात
आणि आपला वर्तमान हिसकावून नेतात...

आठवणी कधी...
-- प्रवर्तक पाठक

वासना

2006-09-27T12:54:00.000+05:30

तूझ्या नयनी अथांग सागर
त्यात जाहलो मी थेंब खुळा
तूझ्या मिठीतून वाहे कृष्ण विवर
त्यात जाहलो मी शून्य खरा...

तूझा स्पर्ष परीसाहून सुंदर
सुवर्णही भासे क्षूद्र मला
तूझ्या श्वासात जाणवे वादळी वारा
खळखळतो अंतरी होवूनी मुक्त झरा...

तूझ्या ओठी मंथली अमृतधारा
प्राशूनी होई निळकंठही बरा
काय सांगू तापली ही मातीतली काया
शीतल होई मम् आत्म सारा...
-- प्रवर्तक पाठक

प्रवर्तन

2006-09-27T12:50:00.000+05:30

पहीलीच्या पहील्याच दिवशी,
शाळेत मास्तरनं विचारलं –
'तुझी जात काय? '
मी म्हंटलं, 'ठावूक नाही... '

घरी पोहचताच पाठीवरचं ओझं उतरवलं
बापाच्या नजरेत नजर रोखून विचारलं –
'माझी जात काय? '
बापाने कानाखाली ओढली,
'भडव्या तूला जात कोणी शिकवली? '
मी आईला विचारलं –
'जात म्हणजे काय गं? '
कसलातरी संदर्भ देत उद्गारली –
जी जात नाही ती 'जात'
फारसं नाही काही कळलं...

एकदा वसीमच्या घरी गेलो
त्याच्या बहिणीनं पाण्याचा ग्लास दिला
मला नव्हतं प्यायचं मी नाही प्यायलो
त्याच्या बापानी नाव विचारलं
मी खणखणीत आवाजात
माझा पूर्ण परीचय दिला.
वसीम एकच वाक्य बोलला –
'वो हिंदू है. '
मी खरच सांगतो,
तेव्हा मला तहान नव्हती लागली.

एकदा मी मशिदित गेलो,
कोणीच नाही अडवलं.
एकदा मी चर्चमध्ये गोलो
Come To Me म्हणत माझं स्वागत झालं.
एकदा मी मंदीरात गेलो
गुरूजींनी सोहळं जपत छान प्रसाद दिला
देवा शप्पथ, मला प्रत्येक ठिकाणी प्रसन्न वाटलं...

त्या दिवशी मी आजीला विचारलं
'आपला धर्म कोणता? '
आजोबांनी हाक मारून मांडीवर बसवलं
म्हंटले, 'माणूसकी होच खरा धर्म. '

एकदा शाळेतून येतांना रस्त्यात दंगल पेटली
दंगलखोरांची दहशत, होणारी जाळपोळ
क्षणभरासाठी मला सगळीच गंमत वाटली...
कोणीतरी जवळ आलं,
दरडावत काही बाही विचारलं...
माझं शिष्न बघून मला सोडलं
अन् वसीमला कापलं...
मी सुन्नपणे बघत राहीलो...
कोण्या एका माणसाने गाडीत टाकून घरी सोडलं
आईच्या कवेत खुप शांत वाटलं
तरी सुद्धा मी खुप – खुप रडलो.
तीला विचारलं 'हे काय चाललंय? '
तीचे थरथरणारे ओठ पुटपुटले
- काहीच नाही...

आता खुप काही आठवत नाही,
फारसं काही कळत नाही,
अजूनही काही उमजत नाही.
पण काकड आरतीचा ढोल, चर्चची बेल
आता खुपच कर्ण कर्कश्य वाटतेय
अन् अल्लाची बांग आक्रोष करतेय...
कधी कधी वाटतं,
लेण्यांमधल्या त्या स्तब्ध बुद्धाच्याही अंगात येते काय?
जाऊ द्या हो येथे कोणाला कोणाचे काय?

आता मी माझी जात कधीच सोडत नाही.
दुसरा कोणताही धर्म जाणून घेत नाही.
निवडक रक्ताची नाती सोडली तर ...
मी, कोणाला आपलं म्हणत नाही.
माणूसकीचा अर्थ जाणायचा मी प्रयत्न देखील करत नाही..
मला इथे काहीच बदलायचं नाही..
कुठलंही परीवर्तन आणायचं नाही..
मला फक्त जगायचं आहे,
पण मरण्यापूर्वी एक दिवस माणूस व्हायचं आहे...
-- प्रवर्तक पाठक

योद्धा

2006-09-27T12:40:00.000+05:30

चुकलेल्या वाटा
खिदळणारे घोडे
खवळलेला समूद्र
हेलकांडणारी नाव
अरे हट्, मी नाही भिणार...

सप् सप् कापणार्या तलवारी
झप् झप् चालणारे सैनिक
ठो ठो करणार्या बंदूका
धप धप पडणारे तोफगोळे
अरे हट्, मी नाही डगमगणार

कोण म्हणतं वाट चुकली?
मी चालेन ती वाट ठरणार
मी बोलेन तो शब्द होणार
मी सांगेन तो अर्थ असणार
असलो मी मावळा जरी
अरे हट्, साम्राज्य मी उभं करणार

मी लढत जाईन अखेरच्या श्वासा पर्यंत
खांडोळ्या करीन अन्याय संपे पर्यंत
नांगरेन जमीन मी स्वार्थाची
बीजं रोवेन त्यात त्यागाची
खचलात तूम्ही कोणी जरी
अरे हट्, आधार मिळेल आपल्या खांद्यावरी...
-- प्रवर्तक पाठक

मनःशांती

2006-09-27T12:32:00.000+05:30

डोळे मिटून शांतपणे आत बघतो,
तेव्हा काळवटलेला अंधार असतो.
वाटतं विचार करावा खोलवर,
पण विचारच येत नाहीत...
वाटतं निर्विचार व्हावं
पण विचार थांबत नाहीत...
जगातल्या सगळ्या निरर्थक गोष्टी
त्याच क्षणाला मनात येतात,
मनच सालं ते तिथेही द्वंद्व सोडत नाही...

कृष्णाच्या गितेतला फक्त व्यवहार कळतो
पण मर्म कधी उमजतच नाही.
ओशोंच्या तत्वज्ञानातला संभोगच तेवढा पटतो
समाधी अवस्थेत जायचा मार्ग मात्र सापडत नाही
त्या बुद्धाला तरी कसं जमलं
यावर बुद्धी कधीच चालत नाही.

म्हणून आम्ही ठरवतो उघड्या डोळ्यांनी जगावं
आणि अलगदपणे डोळे उघडतो
तेव्हा माणसा-माणसात पेटलेला
स्वार्थी वणवा बघवत नाही
त्यात आम्हीही जळत जातो...
पण त्याचं भस्म मात्र कधीच होत नाही...
डोळ्यांवर पट्टी बांधून जगण्याची
गांधारी इतकी कुवत नाही
पठाणांसारखं लढायला
बंदूक उचलायची ताकद नाही...
वाटतं आत्महत्या करावी
पण इतकेही भेकड आमचे संस्कार नाहीत...

वेदांच्या पठणा इतकच आमचं पांडीत्य नाही
नविन उपनिषदं लिहिणारे
ऋषीमूनी अजूनही आमच्यातूनही गेले नाहीत
बोथट झालेल्या धारा
तिक्ष्ण करण्याचीच तेवढी गरज आहे
सुर्यालाही डोळे मिटायला लावेल
इतका आमच्या अंतरंगात प्रकाश आहे...

डोळे मिटून बघू ...
तेव्हा धगधगणार्या ज्वाला दिसतील
तेव्हा आमचे विचार सखोल असतील...
श्वासाच्या प्रत्येक समिधेत आमची समाधी असेल
तीच निर्विचार निराकार मनःशांती असेल
तेव्हा आमच्यातला प्रत्येक माणूस
विश्वाचा सार्थी असेल
तर कधी मुक्तीचा मार्ग दाखवणारा बुद्ध असेल
पण मनच सालं ते तिथेही द्वंद्व सोडत नाही...

-- प्रवर्तक पाठक

Best Friend

2006-02-05T17:18:00.001+05:30

हो मी तूझ्या पासून लांब जाईन,

पण तू इतक्या सहज जाणार नाहीस.

मला ठावूक आहे तूला त्रास होईल.

काही दिवसात तूझं लग्न ठरेल,

तूला माझी खूप आठवण येईल.

दिवसातून सात वेळेस फोन जवळ जाशील

पण नंबर पुर्ण डायल होण्या आधिच फोन ठेवशील.

मग स्वतःला एकटं कोंडून रडशील.

अगदीच ढसा-ढसा नाही

फक्त दोन थेंब ओघळतील

तेव्हा मी,

माझ्या आफीसच्या जवळच्या टपरीवर

सीगारेटच्या लंब्या कश सोबत

तूझ्या आठवणींमध्ये जळत असेल.

कदाचित परवा डिव्हार्सची केस घेवून आलेली

टंच क्लायंट बघून सिगारेट फेकेनही.

अनेक दिवस-रात्र घडाळ्याच्या

काट्यांसमवेत मागे सरतील

पण आठवणींचा कल्लोळ वाढत जाईल.

मग कुठेतरी माझी चौकशी करशील.

एक दिवस, मी घरात नाहीये हे बघून

लग्नाचं आमंत्रण देशील.

माझ्यासाठी निरोप सोडशील

आवर्जून उपस्थित रहाण्याचा.

संध्याकाळी मी थकून घरी जाईन

तेव्हा आई आनंदाची बातमी म्हणून

तूझ्या लग्नाची पत्रिका हाती देईल.

क्षणात माझं पुर्ण अवसान गळालेलं असेल

पण मी स्वतःला आवरेल – सावरेल

मग आरशात उगाचच स्वतःला चाचपडत बसेन.

तेव्हा कदाचित तू गुंग अशील

तुझ्या होणार्या नवर्याच्या विचारात

चुकून तूला परत माझी आठवण येईल

माझ्या फोनची तू आतूरतेने वाट बघशील

पण माझा फोन येणार नाही.

परत एकदा,

तू अपोआप स्वप्नरंजनात गुंग होशील

आणि अगदी अल्हादपणे झोपी जाशील

तेव्हा मी,

बार मध्ये कोपर्यात एकटा बसून

मख्खपणे पेग रिचवत असेन.

मग तूझा लग्नाचा दिवस उजाडेल,

कोणी तरी तूला विचारेल –

का गं तो (मी) कुठे दिसत नाही

तूझ्या डोळ्यात टचकन पाणी उभं राहील

पण तू स्वतःला कंट्रोल करशील.

अगदी अंतरपाटावर उभं राही पर्य़ंत

तीन-तीन वेळेस मी आलोय की नाही

याची खात्री करून घेशील.

थोडसं वाईट वाटेल पण थोडं सुखावशीलही

तेव्हा मी,

शांतपणे माझ्या कामात मग्न असेन.

रात्री मित्रांबरोबर गप्पा मारतांना

अचानक तूझ्या लग्नाची आठवण होईल

भावनात्मक होवून डोळ्यात पाणी आणायचा

मी सखोल प्रयत्न करेन

पण डोळ्यातून टिचभरही पाणी येमार नाही.

आसू मनातल्या मनातच झिरपतील

मग स्मित हास्य करत, चादण्यांकडे बघत

मी देवाकडे प्रार्थना करेन की,

तू कायम आनंदी रहावीस.

तेव्हा तू,

त्याच्या सोबत श्रूंगार करत असशील.

त्याच्या होणार्य़ा प्रत्येक स्पर्शाने

मी पुन्हा एकदा तीळ-तीळ तुटत असेन

मग काय¿ आपलं तेच डेली रुटीन...

काही दिवस जातील महीने जातील..

मधूनच तूला माझी आठवण येईल

कदाचीत आम्हा दोघांची

मनातल्या मनात तुलनाही करशील.

पण हे मात्र खरं

तूझ्या मनात मी व्यापलेलं सामराज्य

अगदी अलगद झिजत जाईल.

हळूहळू संसारात रमलीस की,

माझ्या आठवणी धुसर अस्पष्ट होतील.

तेव्हा मी,

रूंद झालेल्या कपाळावर हात फिरवत

एका काफी शॅप मध्ये बसलेलो असेन.

तीच आठवण, तीच सीगारेट, तेच जळणं,

मग सहजच बाजूच्या टेबलवर लक्ष जाईल,

तो तीला फूल एक्साईटमेंटमध्ये प्रपोज टाकेल

आणि ती त्याची समजूत घालेल –

तू माझा फक्त मित्र आहेस, अगदी जवळचा,

Best Friend

मग या जगाच्या डेली रूटीनच्या गदीर्त

त्यांची मैत्री सुद्धा अगदी सहज विरून जाईल

हो ना ?

तूझा –

Best Friend

— प्रवर्तक पाठक